Trên băng ghế huấn luyện của các câu lạc bộ hàng đầu vào năm 2026, chúng ta thường thấy một đội ngũ đông đảo mặc đồng phục giống nhau, liên tục trao đổi qua bộ đàm hoặc máy tính bảng. Điều này dẫn đến một thắc mắc lớn cho người hâm mộ: Ai là người quyết định chiến thuật bóng đá? Liệu đó là Huấn luyện viên trưởng đang hô hét ngoài đường biên, Giám đốc kỹ thuật ngồi trên khán đài VIP, hay vị trợ lý đang cầm sa bàn điện tử?
Trong bóng đá hiện đại, chiến thuật là sản phẩm của một tập thể, nhưng quyền thực thi lại được quy định rất nghiêm ngặt bởi FIFA và IFAB. Hãy cùng giải mã “sơ đồ quyền lực” trong ban huấn luyện để biết ai là người nắm quyền sinh sát về mặt chuyên môn trong 90 phút của trận đấu.
Phân cấp quyền hạn trong hệ thống huấn luyện chuyên nghiệp
Để một đội bóng vận hành trơn tru, bộ máy quản lý chuyên môn thường được chia thành 3 cấp độ với những trách nhiệm riêng biệt:
- Huấn luyện viên trưởng (Head Coach/Manager): Người chịu trách nhiệm cao nhất về chuyên môn trực tiếp. Họ là người chọn đội hình xuất phát, quyết định sơ đồ chiến thuật, thời điểm thay người và trực tiếp chỉ đạo cầu thủ trên sân.
- Giám đốc Kỹ thuật (Technical Director): Người hoạch định “tầm nhìn” dài hạn. Vai trò của họ là xây dựng triết lý chơi bóng xuyên suốt từ đội trẻ đến đội một, quản lý chuyển nhượng và chọn lựa nhân sự ban huấn luyện phù hợp với bản sắc câu lạc bộ.
- Trợ lý Huấn luyện viên (Assistant Coach): Những “cánh tay phải” đắc lực. Họ phụ trách các mảng chi tiết như tập luyện các tình huống cố định, phân tích video đối thủ hoặc quan sát trận đấu từ góc cao để đưa ra các gợi ý thay đổi cho HLV trưởng.
Quy định của FIFA & IFAB: Chỉ một người được quyền chỉ đạo
Dù ban huấn luyện có thể lên tới hàng chục người, nhưng Luật bóng đá hiện hành (IFAB 2025/26) quy định rất rõ ràng về hành vi trong khu vực kỹ thuật (Technical Area) để đảm bảo trật tự trận đấu.
“Tại một thời điểm, chỉ một người duy nhất được phép đưa ra các chỉ dẫn kỹ thuật từ khu vực kỹ thuật.” (Theo Luật 1 – IFAB)
Theo như những người chơi tại Nhà Cái Net88 được biết, điều này có nghĩa là dù Trợ lý hay GĐKT có ý tưởng hay đến đâu, họ cũng không được phép cùng lúc ra đường biên chỉ đạo. HLV trưởng thường là người duy nhất nắm giữ đặc quyền này. Nếu nhiều người cùng đứng dậy hò hét, trọng tài có quyền nhắc nhở hoặc rút thẻ phạt cảnh cáo.
Vai trò cụ thể của từng vị trí khi bóng lăn
HLV trưởng: “Vị vua” trong khu vực kỹ thuật
Mọi thay đổi về hệ thống (ví dụ từ 4-3-3 sang 3-5-2) hay việc rút một ngôi sao ra nghỉ đều phải thông qua cái gật đầu của HLV trưởng. Ông là người chịu áp lực lớn nhất và cũng là người hưởng vinh quang cao nhất khi chiến thuật thành công.
Giám đốc kỹ thuật: “Kiến trúc sư” trên khán đài
GĐKT hiếm khi ngồi ở khu vực kỹ thuật. Họ thường ngồi trên khán đài để có cái nhìn bao quát. Quyền lực của GĐKT nằm ở giai đoạn chuẩn bị: Ai sẽ bị bán? Ai được mua về? HLV trưởng sẽ đá theo phong cách nào? Trong trận đấu, họ chỉ có thể trao đổi gián tiếp và không có quyền can thiệp vào quyết định thay người tức thời.
Trợ lý HLV: “Bộ lọc” thông tin
Các trợ lý hiện nay thường đeo tai nghe để kết nối với bộ phận phân tích dữ liệu. Họ lọc ra những lỗ hổng trong đội hình đối phương và thì thầm vào tai HLV trưởng. Tuy nhiên, họ chỉ là người tư vấn. Quyết định cuối cùng vẫn mang tính cá nhân của HLV trưởng.
Những tình huống đặc biệt và án kỷ luật
Theo tìm hiểu của những người từng Đăng Nhập Net88, luật pháp của bóng đá rất công minh về quyền chỉ đạo. Nếu HLV trưởng bị thẻ đỏ và phải lên khán đài, quyền quyết định chiến thuật sẽ được chuyển giao chính thức cho Trợ lý số 1 đã đăng ký trong danh sách thi đấu. Lúc này, HLV trưởng không được phép dùng các thiết bị liên lạc để chỉ đạo từ xa (dù thực tế điều này rất khó kiểm soát hoàn toàn).
Ví dụ điển hình: Tại Champions League, chúng ta từng thấy Jose Mourinho bị cấm chỉ đạo và phải để trợ lý Aitor Karanka thay mình cầm quân. Mọi chỉ đạo lúc đó về mặt pháp lý đều đứng tên Karanka.
Giải đáp thắc mắc (FAQ)
GĐKT có thể xuống sân thay người nếu thấy HLV trưởng làm sai không? Tuyệt đối không. GĐKT không có tên trong danh sách viên chức đội bóng trực tiếp tham gia điều hành trận đấu. Nếu xuống sân can thiệp, họ sẽ bị trọng tài đuổi khỏi sân ngay lập tức.
Tại sao các trợ lý thường cầm máy tính bảng đưa cho HLV? Đó là các dữ liệu thời gian thực (Live Data) về sơ đồ nhiệt, tỷ lệ chuyền bóng thành công hoặc vị trí trung bình của cầu thủ. HLV trưởng sẽ dựa vào đó để đưa ra quyết định chiến thuật chính xác hơn thay vì chỉ nhìn bằng mắt thường.
Khi HLV trưởng bị đuổi, ai là người thay thế? Người được đăng ký là “Trợ lý HLV” hoặc thành viên ban huấn luyện có bằng cấp phù hợp trong danh sách đăng ký trước trận đấu với Ban tổ chức.
Vậy là bài viết đã giải đáp ai là người quyết định chiến thuật bóng đá? Trong bóng đá, chiến thuật là một sản phẩm tập thể nhưng Huấn luyện viên trưởng mới là người quyết định cuối cùng và là người chịu trách nhiệm duy nhất trước pháp lý của FIFA/IFAB trong trận đấu. Giám đốc Kỹ thuật xây nền móng, Trợ lý cung cấp dữ liệu, và HLV trưởng là người thực hiện cú sút chiến thuật cuối cùng để định đoạt trận đấu.
